De ijsberenpopulaties op de Noorse archipel Spitsbergen worden onverwacht zwaarder ondanks de versnelde afname van het zee-ijs, zo blijkt uit nieuw onderzoek gepubliceerd in Scientific Reports. Deze bevinding daagt conventionele aannames over de impact van klimaatverandering op de soort uit, en benadrukt een complex samenspel van factoren die een rol spelen in het Noordpoolgebied.
De onverwachte trend
Wetenschappers hebben tussen 1992 en 2019 770 volwassen ijsberen op Spitsbergen gewogen en gemeten, waarbij een significante toename van de lichaamsmassa werd waargenomen in een periode waarin het zee-ijs jaarlijks met ongeveer 100 ijsvrije dagen afnam. Deze trend is in tegenspraak met de verwachtingen, omdat ijsberen traditioneel afhankelijk zijn van zee-ijs als jachtgebied voor zeehonden, hun voornaamste voedselbron.
De onderzoekers schrijven deze anomalie toe aan een verandering in het voedingspatroon: de beren voeden zich steeds meer met prooien op het land, met name rendieren en walrussen, waarvan de populatie is toegenomen als gevolg van inspanningen voor natuurbehoud (walrussen) en bredere veranderingen in het milieu. De verbeterde toestand van deze beren is een tijdelijke zegen, maar onhoudbaar.
Waarom het ertoe doet
Deze situatie onderstreept dat de effecten van klimaatverandering niet overal in het Noordpoolgebied uniform zijn. Terwijl sommige populaties (zoals in de Canadese Western Hudson Bay) duidelijk achteruitgaan als gevolg van ijsverlies, kunnen andere zich – althans voor een tijdje – aanpassen door alternatieve voedselbronnen te exploiteren.
De ijsberen van Spitsbergen zijn echter niet immuun voor de gevolgen op de lange termijn. Voortdurend ijsverlies zal beren dwingen verder te reizen om te jagen, waardoor cruciale vetreserves uitgeput raken en uiteindelijk hun overleving wordt ondermijnd. Het onderzoek suggereert dat de huidige trend waarschijnlijk het gevolg is van meerdere factoren, waaronder een aantrekkende populatie na tientallen jaren van overbejaging, en de toegenomen beschikbaarheid van alternatieve prooien.
Vooruitkijken
De studie op Svalbard benadrukt de noodzaak van een genuanceerd begrip van ijsberenpopulaties. Het lot van de soort wordt niet alleen bepaald door de klimaatverandering, maar door een samenloop van factoren, waaronder de jachtdruk, de beschikbaarheid van prooien en regionale verschillen in ijsverlies.
“Lichaamsconditie is slechts een stukje van de puzzel”, legt Dr. John Whiteman van Polar Bears International uit. “Ander onderzoek toont aan dat langdurige ijsvrije perioden nog steeds de overleving van welpen en volwassen vrouwtjes verminderen.”
Uiteindelijk herinnert de Svalbard-paradox eraan dat zelfs ogenschijnlijk bloeiende bevolkingsgroepen kwetsbaar blijven in een snel opwarmend Noordpoolgebied. Het huidige succes is tijdelijk; overleving op de lange termijn hangt af van het verzachten van de klimaatverandering en het behoud van de resterende zee-ijshabitat.
