Populaire AI-tools genereren, wanneer ze worden gevraagd om gewichtsverliesplannen voor tieners met overgewicht, consequent maaltijdplannen die gevaarlijk weinig calorieën bevatten en uit voedingsoogpunt onevenwichtig zijn. Uit een recent onderzoek gepubliceerd in Frontiers in Nutrition blijkt dat chatbots zoals ChatGPT, Gemini en anderen advies geven dat de groei van adolescenten en de botontwikkeling kan verstoren en zelfs tot eetstoornissen kan leiden.
Het probleem met door AI gegenereerde diëten
Onderzoekers van de Atlas Universiteit van Istanbul testten vijf veelgebruikte AI-chatbots door hen te vragen driedaagse voedingsplannen te maken voor vier fictieve 15-jarigen – twee met overgewicht, twee met obesitas, met zowel mannelijke als vrouwelijke profielen. De resulterende maaltijdplannen hadden consequent een tekort aan koolhydraten, terwijl ze te veel eiwitten en vetten bevatten. Gemiddeld bevatten de door AI gegenereerde diëten ongeveer 695 calorieën minder per dag dan de diëten ontworpen door geregistreerde diëtisten.
Dit is vooral zorgwekkend omdat de adolescentie een cruciale periode is voor de fysieke en cognitieve ontwikkeling. Een restrictief of onevenwichtig voedingspatroon kan deze processen verstoren, wat mogelijk kan leiden tot gevolgen voor de gezondheid op de lange termijn. Zoals voedingswetenschapper Betül Bilen uitlegt: “Er was zeer weinig wetenschappelijk bewijs over de vraag of de maaltijdplannen die door deze hulpmiddelen worden gegenereerd qua voedingswaarde geschikt zijn voor opgroeiende tieners.”
Waarom dit belangrijk is: tieners gebruiken AI al voor gezondheidsadvies
De bevindingen van het onderzoek zijn vooral relevant omdat 64% van de Amerikaanse tieners aangeeft AI-chatbots te gebruiken, voornamelijk voor het verzamelen van informatie en schoolwerk. Hoewel definitieve gegevens over tieners die specifiek op zoek zijn naar voedingsadvies van AI beperkt zijn, suggereert anekdotisch bewijs dat dit gebeurt. Geregistreerde diëtiste Stephanie Kile merkt op dat sommige van haar patiënten actief de voorkeur geven aan door AI gegenereerd advies, zelfs als dit in tegenspraak is met professionele begeleiding. Deze patiënten vertonen vaak weerstand tegen gezondere aanbevelingen en zeggen: “Ik geloof je, ik denk alleen niet dat dit op mij van toepassing is… En daarom kies ik voor de redenering van de chatbot.”
De risico’s reiken verder dan calorietekorten
Het gevaar gaat niet alleen over onvoldoende calorieën. AI mist de nuance om rekening te houden met individuele gezondheidsproblemen, sociaal-economische factoren en gezinsdynamiek – allemaal cruciale overwegingen voor het voedingsplan van tieners. Bovendien kunnen al te restrictieve AI-gestuurde diëten de relatie van tieners met voedsel beschadigen, waardoor het risico op ongeordend eetgedrag toeneemt.
Wat experts zeggen
Volksgezondheidsonderzoeker Stephanie Partridge benadrukt dat tieners nooit restrictieve diëten mogen proberen zonder professioneel toezicht. Ze wijst erop dat “Jonge mensen geen enkele vorm van restrictief eten mogen ondernemen, tenzij dit onder toezicht gebeurt van gezondheidswerkers.” Rebecca Raeside van de Universiteit van Sydney voegt eraan toe dat hoewel AI een aanvullend hulpmiddel kan zijn, tieners zich vaak bewust zijn van de beperkingen ervan en deze naast andere betrouwbare bronnen gebruiken.
De kern van het verhaal is duidelijk: vertrouwen op AI-chatbots voor voedingsadvies, vooral voor kwetsbare bevolkingsgroepen zoals tieners, brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. Hoewel de technologie snel evolueert, ontbreekt het momenteel aan de expertise en het medeleven die nodig zijn om gezonde eetgewoonten te begeleiden.
