De aanpak van de regering-Trump ten aanzien van buitenlandse hulp heeft een scherpe, onverwachte wending genomen. Ondanks een uitgesproken missie om de invloed van grote, in de VS gevestigde aannemers – die spottend ‘ringbandieten’ worden genoemd – te ontmantelen, blijkt uit nieuwe gegevens dat juist deze organisaties in 2025 een enorme stijging van de financiering hebben gezien.
De gebroken belofte van lokalisatie
Toen de regering in januari 2025 begon met de herstructurering van het United States Agency for International Development (USAID), was de retoriek duidelijk: het tijdperk van enorme, in de VS gevestigde hulporganisaties was voorbij. De regering voerde aan dat deze gigantische entiteiten buitensporige overheadkosten in rekening brachten en dat de hulp in plaats daarvan rechtstreeks naar kleinere, lokale organisaties in de ontvangende landen moest worden gesluisd.
De realiteit ter plaatse wijkt echter af van de beleidsdoelstellingen. In plaats van lokale basisgroepen te versterken, heeft de herstructurering geresulteerd in:
– Een concentratie van rijkdom: Een kleine groep grote, in de VS gevestigde organisaties ontving aanzienlijke nieuwe geldstromen.
– Marginalisering van lokale actoren: Kleinere organisaties in ontwikkelingslanden zijn grotendeels uitgesloten van het nieuwe financieringslandschap.
Een systemisch knelpunt
De verschuiving naar Amerikaanse reuzen was niet noodzakelijkerwijs een kwestie van voorkeur, maar een gevolg van administratieve ontwrichting. Tijdens de eerste fase van de revisie bevroor de regering de buitenlandse hulp en begon ze de bestaande infrastructuur van USAID te ontmantelen.
Dit veroorzaakte onmiddellijke, kritieke verstoringen:
1. Service-instorting: Honderden lokale organisaties die verantwoordelijk zijn voor het leveren van essentiële diensten – zoals HIV-medicatie en malariatests – werden gedwongen personeel te ontslaan en hun deuren te sluiten.
2. Juridische en wetgevende druk: Toen levensreddende programma’s dreigden in te storten, kwamen de rechtbanken en het Congres tussenbeide en dwongen de regering om gezondheidszorgfondsen te blijven uitbetalen.
3. Het ‘Only Game in Town’-effect: Omdat de overheid de lokale netwerken had ontwricht, waren de enige entiteiten die deze verplichte fondsen konden ontvangen en distribueren de grote, gevestigde Amerikaanse contractanten die operationeel bleven.
De verschuiving naar bilateralisme
Hoewel de huidige stijging van de financiering voor Amerikaanse aannemers in tegenspraak lijkt te zijn met het ‘anti-beltway’-standpunt van de regering, kan dit een tijdelijk fenomeen zijn.
De regering onderhandelt momenteel over tientallen nieuwe bilaterale overeenkomsten voor de financiering van de gezondheidszorg. Deze overeenkomsten hebben tot doel de fundamentele architectuur van de hulp te veranderen door zich volledig af te wenden van niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) en in plaats daarvan rechtstreeks geld aan buitenlandse regeringen te verstrekken.
Deze transitie suggereert dat de huidige meevaller voor grote Amerikaanse aannemers eerder een bijproduct is van een systemische transitieperiode dan een permanente beleidsverandering.
De huidige afhankelijkheid van grote Amerikaanse aannemers is niet zozeer een overwinning voor ‘ringwegbandieten’ als wel een symptoom van een ontwricht ecosysteem van hulp, waarbij de lokale capaciteit buitenspel is gezet door administratieve herzieningen.
Conclusie
De USAID-revisie van 2025 heeft een paradoxaal landschap gecreëerd waarin juist de organisaties die de regering probeerde te elimineren de belangrijkste ontvangers van hulp zijn geworden. Terwijl de regering richting directe bilaterale financiering met buitenlandse staten beweegt, wordt de tussenperiode bepaald door een vacuüm van lokale dienstverleners en een tijdelijke consolidatie van de macht tussen een paar enorme Amerikaanse entiteiten.
