Naukowcy od lat zastanawiają się nad początkami kompleksu King’s Thruway Complex (KTC), rozległej sieci rowów i basenów rozciągających się na długości 500 kilometrów wzdłuż dna Oceanu Atlantyckiego, dzięki czemu zyskał przydomek „Wielkiego Kanionu Atlantyku”. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Centrum Badań Oceanograficznych im. Helmholtza w Niemczech w końcu ujawniło kolosalne siły, które doprowadziły do jego powstania.
Tajemnica podwodnego uskoku
CPC to nie tylko przypadkowa formacja geologiczna. Wyjaśnienia wymagają jego ogromne rozmiary: czy było to wynikiem prostego rozciągania dna morskiego? Odpowiedź, jak się okazało, była znacznie bardziej skomplikowana. Naukowcy odkryli, że powstawanie CTC jest wynikiem unikalnego połączenia osłabienia pod wpływem ciepła z głębi Ziemi i ogromnego ciśnienia wywieranego przez granicę płyt, która dawno zniknęła.
Ciepło, ciśnienie i migrująca linia uskoku
Kluczowym odkryciem badania jest to, że CTC powstało między 37 a 24 milionami lat temu, kiedy granica płyty czasowej przecięła się z istniejącym pióropuszem płaszcza – powstaniem nienormalnie gorącej skały z głębi Ziemi. Pióropusz ten faktycznie „zmiękczył” dno morskie, ułatwiając jego zniszczenie przez granicę płyt.
Dlaczego to ma znaczenie: Granice płyt to miejsca, w których dryfują kontynenty i występują trzęsienia ziemi. Nie była to jednak typowa strefa rozprzestrzeniania się dna morskiego, taka jak Grzbiet Śródatlantycki. Zamiast tego było to krótkotrwałe wydarzenie, podczas którego granica rozciągnęła się i rozdzieliła skorupę, zanim ruszyła dalej. Ciepło z pióropusza kierowało ścieżką granicy, określając, gdzie utworzy się CTC.
Mapowanie kanionu i określenie wieku jego skał
Aby dojść do tych wniosków, zespół wykorzystał wysoce precyzyjny sprzęt sonarowy do szczegółowego zmapowania CPC. Pobrali także próbki skał wulkanicznych, określając ich wiek i skład chemiczny. Potwierdziło to, że strefa uskokowa była aktywna w tym miejscu przez ograniczony czas, zanim granica płyt przesunęła się na południe, do dzisiejszego regionu Azorów, kończąc tworzenie się CTC.
Żyjący odpowiednik na Azorach?
Warto zauważyć, że naukowcy uważają, że pióropusz płaszcza odpowiedzialny za CTC był wczesnym odgałęzieniem pióropusza Azorów, który jest nadal aktywny. Uskok Teiceira w regionie Azorów wykazuje podobne struktury przypominające rowy, co sugeruje, że może być współczesnym analogiem CTC.
Jest to istotne, ponieważ: zapewnia naukowcom rzadką okazję obserwowania, jak w czasie rzeczywistym tworzą się te masywne podwodne kaniony i jak wpływają na nie zarówno siły tektoniczne, jak i ciepło z głębi Ziemi.
„Duże podmorskie rowy przypominające kaniony pozostają słabo poznanymi obiektami na dnie oceanu” – piszą naukowcy, podkreślając potrzebę dalszych badań tych złożonych formacji geologicznych.
Historia CPC jest świadectwem dynamicznych, często ukrytych procesów, które kształtują dno morskie naszej planety. Łącząc zaawansowane technologicznie mapowanie z analizą geochemiczną, naukowcy w końcu odkrywają tajemnice tego podwodnego cudu.
