Analiza genetyczna pokazuje, że kiedy Homo sapiens i neandertalczycy krzyżowali się, schemat kojarzenia prawdopodobnie uległ zmianie i dominowały pary samców neandertalczyka i samic Homo sapiens. Do tego wniosku wyciągnięto badanie śladów neandertalskiego i ludzkiego DNA na chromosomach płci, szczególnie na chromosomie X, gdzie występuje uderzający brak materiału genetycznego neandertalczyka pomimo powszechnej domieszki między obydwoma gatunkami.
Nierównowaga genetyczna
Od czasu pierwszego potwierdzonego przypadku krzyżowania się około 50 000 lat temu – a może nawet wcześniej, aż do 200 000 lat temu – było jasne, że doszło do wymiany genetycznej. Obecnie populacje spoza Afryki noszą DNA neandertalczyka, ale rozmieszczenie tego DNA jest nierówne. Naukowcy z Uniwersytetu Pensylwanii skupili się na chromosomach X ludzi i neandertalczyków, zauważając, że ludzki chromosom X jest prawie całkowicie pozbawiony DNA neandertalczyka, co stanowi anomalię w porównaniu z innymi chromosomami.
Możliwe wyjaśnienia
W badaniu przyjrzano się kilku potencjalnym przyczynom tej nierównowagi. Pierwsza, niezgodność hybryd, sugeruje, że różnice genetyczne między gatunkami mogą prowadzić do problemów zdrowotnych lub reprodukcyjnych u mieszańców. Jednakże chromosom X neandertalczyka ma trochę ludzkiego DNA, co wskazuje na zgodność. Dobór naturalny faworyzujący DNA współczesnych ludzi to kolejna możliwość, biorąc pod uwagę większe populacje współczesnych ludzi i skuteczniejszą eliminację szkodliwych mutacji. Jednak ocalały ludzki DNA na chromosomie X neandertalczyka znajduje się głównie w regionach niefunkcjonalnych, co zmniejsza wiarygodność tego wyjaśnienia.
Hipoteza preferencji
Według badaczy najbardziej przekonującym wyjaśnieniem jest preferencja kojarzenia się: albo neandertalczycy preferowali samice Homo sapiens, albo samice Homo sapiens preferowały neandertalczyków, albo jedno i drugie. To odchylenie może wyjaśniać obserwowany wzór genetyczny, jeśli samce neandertalczyków i kobiety konsekwentnie wybierają siebie nawzajem zamiast partnerów z własnego gatunku. W badaniu podkreślono, że jest to najprostsza interpretacja, choć nie da się ustalić, czy interakcje te miały charakter dobrowolny.
Pozostałe pytania
Inni genetycy pozostają ostrożni, wskazując, że nie wykluczono całkowicie alternatywnych wyjaśnień. Na przykład wcześniejsze krzyżowanie spowodowało całkowite zastąpienie chromosomów Y neandertalczyka ludzkimi, co wskazuje na znaczny udział ludzkich samców. Ponadto niezgodność hybryd może być nierówna w obu kierunkach, a wadliwe elementy genetyczne (dryf mejotyczny) mogą jeszcze bardziej zakłócić wymianę genetyczną, sprzyjając przenoszeniu niektórych chromosomów.
Kluczowym wnioskiem jest to, że dowody genetyczne silnie sugerują nieprzypadkowy wzór kojarzenia się między Homo sapiens a neandertalczykami, chociaż dokładne przyczyny pozostają niepewne.
Badania te podkreślają złożone wzajemne oddziaływanie biologii, zachowania i genetyki w kształtowaniu historii ewolucji naszego gatunku.
