Astronomowie uważnie obserwują nowo odkrytą kometę C/2026 A1 (MAPS), która zbliża się do Słońca. Zainteresowanie nią wynika z jej potencjału do bycia wyjątkowo jasnym, co jest zjawiskiem powiązanym z jej pochodzeniem w unikalnej grupie komet znanych jako nurkowie słoneczni Kreucz. Komety te, nazwane na cześć niemieckiego astronoma Heinricha Kreuza, są fragmentami większego ciała, które rozpadło się przed wiekami, a niektóre pojawiały się na niebie w przeszłości jako spektakularne obiekty widoczne nawet w dzień.
Rodzina Kreutzów: historia błyskotliwych rozstań
Grupa Kreutza składa się z około sześćdziesięciu sześciu komet, z których piętnaście ma ustalony status. Komety te pochodzą z ciała macierzystego, które w starożytności prawdopodobnie rozpadło się po bliskim przejściu Słońca. Dane historyczne sugerują, że pierwotną kometę można było zobaczyć już w 371 r. p.n.e., a kolejne znaczące zdarzenie fragmentacji miało miejsce około 1106 r. n.e.
Znaczenie tego pochodzenia polega na tym, że komety te nie tylko krążą wokół Słońca, ale nurkują blisko Słońca. Wiele z nich wyparowuje w miarę zbliżania się, ale niektóre, jak te obserwowane w 1843 i 1882 roku, przez chwilę świecą niezwykłą jasnością, po czym ulegają rozpadowi. To sprawia, że są to nieprzewidywalne, ale fascynujące zjawiska niebieskie.
Odkrycie i wczesne obserwacje komet MAPS
Kometa MAPS została odkryta 13 stycznia w obserwatorium AMACS1 w Chile przy użyciu małego, zautomatyzowanego systemu przeznaczonego do wyszukiwania asteroid. Zespół odkrywców kierowany przez Alaina Maury’ego, Georgesa Attarda, Daniela Parrotta i Floriana Signoreta (stąd akronim „MAPS”) odkrył ją w odległości 307 milionów kilometrów od Słońca, w niezwykle słabym świetle, o jasności +17,8mag.
Tym, co wyróżnia to odkrycie, jest czas: Kometa MAPS została odkryta rekordowo 11,5 tygodnia przed swoim największym zbliżeniem do Słońca (peryhelium). Poprzedni rekord, ustanowiony przez Kometę Ikeja-Seki w 1965 roku, wynosił zaledwie 33 dni. To wczesne wykrycie daje rzadką okazję do zbadania ewolucji komety, zanim wejdzie ona w intensywne środowisko Słońca.
Czy kometa MAPS będzie świecić czy topnieć? Niepewny los Sun Divera
Kluczowym pytaniem jest teraz, czy kometa MAPS przetrwa bliski przelot obok Słońca. 4 kwietnia przeleci w odległości 160 tysięcy kilometrów od powierzchni Słońca, poruszając się z prędkością ponad 3,2 miliona kilometrów na godzinę. Ta ekstremalna bliskość naraża kometę na działanie intensywnego ciepła i sił grawitacyjnych, które mogą ją całkowicie wyparować.
Astronomowie mają różne opinie. Niektórzy, jak na przykład Daniel Green, uważają, że kometa jest zbyt słaba, aby przetrwać peryhelium. Inni, w tym doświadczony obserwator Jakub Cerny, sugerowali, że MAPS może być większy niż wcześniej sądzono i może przetrwać przelot, potencjalnie stając się jasną kometą widoczną gołym okiem na wiosennym niebie.
Na co powinieneś zwrócić uwagę
Najbliższe tygodnie będą decydujące. Na początku marca obserwacje powinny wykazać, czy kometa MAPS jaśnieje zgodnie z oczekiwaniami. Jeśli tak, może pojawić się na wieczornym niebie w kwietniu, nisko na zachodzie, po zachodzie słońca. Czas pokaże, czy przetrwa w stanie nienaruszonym, czy też rozpadnie się w „bezgłowy cud”. Wynik będzie zależał od jej wielkości, składu i fizyki wstrząsającej podróży wokół Słońca.
Zachowanie tej komety przypomina, że nawet w przewidywalnych rytmach kosmosu czekają na nas niespodzianki. Losy Comet MAPS albo dodadzą kolejną imponującą historię do dziedzictwa komet Kreuz nurkujących w Słońce, albo będą stanowić wyraźne świadectwo niszczycielskiej mocy Słońca.
