Przez dziesięciolecia około 10% osób przyjmujących statyny – leki przepisywane w celu obniżenia poziomu cholesterolu i zapobiegania chorobom serca – cierpiało na niewyjaśnione bóle mięśni. Często powoduje to, że pacjenci przestają przyjmować leki potencjalnie ratujące życie. Teraz nowe badania przeprowadzone na Uniwersytetach Columbia i Uniwersytecie w Rochester wskazały przyczynę: statyny powodują napływ wapnia do komórek mięśniowych, co prowadzi do uszkodzenia tkanek.
Problem ze statynami
Statyny skutecznie obniżają poziom „złego” cholesterolu LDL, głównego czynnika ryzyka chorób serca, takich jak miażdżyca (nagromadzenie się złogów tłuszczu w naczyniach krwionośnych). Jednak leki te mają niezamierzone skutki. Oddziałują z białkiem zwanym receptorem ryanodyny 1 (RyR1), które występuje w komórkach mięśniowych.
RyR1 pełni rolę strażnika, kontrolując przepływ wapnia do mięśni, który jest niezbędny do skurczu. Statyny mogą zakłócić ten proces, powodując, że bramka pozostanie otwarta dłużej niż to konieczne. Ten ciągły dopływ wapnia powoduje przeciążenie komórek mięśniowych i prowadzi do ich uszkodzeń.
Jak badacze odkryli mechanizm
Naukowcy wykorzystali mikroskopię krioelektronową (cryo-EM), aby zobrazować, w jaki sposób statyny wiążą się z RyR1. Cryo-EM polega na błyskawicznym zamrażaniu próbek biologicznych i bombardowaniu ich elektronami w celu utworzenia szczegółowych obrazów 3D białek. Uzyskane obrazy wykazały, że statyny mogą utrzymywać otwartą bramę wapniową RyR1, umożliwiając przedostawanie się jonów do komórek mięśniowych.
Konsekwencje: od bólu do niewydolności nerek
Ten niekontrolowany przepływ wapnia może powodować szereg skutków ubocznych, w tym uporczywy ból mięśni, osłabienie, bolesność i skurcze. W ciężkich przypadkach może to prowadzić do rabdomiolizy, czyli rozpadu tkanki mięśniowej, w wyniku którego do krwi uwalniane są szkodliwe substancje, które mogą powodować niewydolność nerek. Dodatkowo u niektórych osób z istniejącymi wcześniej mutacjami RyR1 może wystąpić niebezpieczne przegrzanie (hipertermia złośliwa) lub problemy z oddychaniem z powodu osłabienia mięśni przepony.
Co można zrobić?
Odkrycie tego mechanizmu otwiera drzwi do potencjalnych rozwiązań. Badacze proponują dwa główne kierunki:
- Przeprojektowanie statyn: Tworzenie nowych leków hamujących wytwarzanie cholesterolu bez wiązania się z RyR1.
- Opracowanie metod leczenia: Stosowanie leków takich jak Rycal, które mogą zamknąć nieszczelną bramę wapniową RyR1 i zapobiec uszkodzeniu mięśni.
Ponieważ około 40 milionów dorosłych w USA przyjmuje statyny, a 10% doświadcza tych skutków ubocznych, znalezienie rozwiązania ma kluczowe znaczenie. Najczęstszym powodem, dla którego pacjenci przerywają przyjmowanie statyn, są działania niepożądane. Badanie sugeruje, że zrozumienie wycieku wapnia może pomóc w identyfikacji osób zagrożonych i zapobiec niepotrzebnemu cierpieniu.
