Artie Shaw werd geboren in New York op 23 mei 1910 en stierf op 30 december 2004 in Newbury Park, Californië. Hij valt op in de muziekgeschiedenis als klarinettist en bandleider die het swingtijdperk van de jaren dertig en veertig definieerde. Er is één ding dat hem anders maakt dan andere jazzgrootheden. Shaws toewijding aan de jazz was nooit duidelijk.
Hij begon met spelen op de middelbare school. Daarna werd hij prof in 1925. De scheuren in zijn toewijding kwamen al vroeg aan het licht. Begin jaren dertig stopte hij voor een heel jaar met muziek.
Het ene moment verliet hij het toneel volledig. Het volgende moment was hij terug bij een swingconcert in New York in 1935. Hij voerde een origineel stuk uit, begeleid door een strijkkwartet. Dat experiment leidde tot een jazzdansband met strijkers. Shaw verliet dat format in 1937. Hij keerde terug naar een meer standaard bandstructuur.
Hoe Artie Shaw een swingicoon werd
De dienst heeft zijn vruchten afgeworpen. In 1938 nam hij ‘Begin the Beguine’ van Cole Porter op. Het nummer maakte hem tot een internationale naam. Hits bleven komen. Zijn bekendheid wedijverde uiteindelijk met die van Benny Goodman.
Goodman stond bekend als de ‘King of Swing’. Shaw rende vlak naast hem. Maar Shaw had een andere reputatie. Hij stond bekend als onvoorspelbaar. Perfectionisme dreef hem. Hij was streng voor zichzelf. Hij was zelfs nog harder in de muziekbusiness.
Shaw was fel kritisch op zichzelf en op de muziekwereld.
Deze spanning tussen artistieke ambitie en commerciële realiteit bepaalde zijn carrière. Hij speelde niet alleen noten. Hij stelde alles om hem heen in vraag. De sector heeft dat niet altijd op prijs gesteld. Maar de muziek sprak voor zich.
Shaws verhaal gaat niet alleen over hits. Het gaat over een muzikant die niet helemaal kon beslissen wat hij wilde worden. Hij wilde kunstenaar worden. De wereld wilde een ster. Hij gaf ze uiteindelijk allebei. Maar de kosten waren hoog.
De klarinet was zijn stem. Het was scherp. Het was precies. Het sneed door het lawaai. Dat geluid werd iconisch. Maar achter de muziek schuilde een complexe man. Hij worstelde met de roem die hij creëerde.
Hield hij van jazz? Of hield hij gewoon van de kracht die het hem gaf? Het antwoord is niet eenvoudig. Bij Shaw is het nooit zo.
De stilte na de storm
Het geluid van de bigbands vervaagde eindelijk voor Shaw. Vanaf 1939 heen en weer geslingerd tussen Mexico en de VS, maar de magie was nu anders. Hij experimenteerde met kleine jazzcombo’s en bleef bij de naam Gramercy Five, ongeacht wie er in de groep zat. De opstelling veranderde. Het geluid veranderde. Maar het etiket bleef.
Er waren comebacks. Zeker.
Van 1943 tot 1944 leidde hij zelfs een orkest van de Amerikaanse marine. Dat is niet niets. Maar het was niet dezelfde brand.
Waarom Artie Shaw stopte met klarinet spelen
Hier is de harde waarheid over de tijdlijn van de Artie Shaw-klarinetcarrière.
In 1954 trok hij de stekker eruit.
Totale dissociatie. Hij raakte de hoorn niet meer aan. Al tientallen jaren niet.
Je zou je kunnen afvragen: Waarom weglopen van het instrument dat een generatie definieerde? Shaw gaf nooit een duidelijk antwoord. Hij is net vertrokken. De stilte was oorverdovend.
Een tweede bedrijf in schrijven en boeren
De bandleider werd iets heel anders. Een boer. Een theaterproducent. Een auteur.
Hij schreef boeken. Echte boeken. The Trouble with Assepoester (1952) bood een kijkje in zijn hoofd. Het was onthullend. Ongemakkelijk, misschien.
Dan waren er de romans. Verzameld in I Love You, I Hate You, Drop Dead! (1965). Drie korte verhalen. Scherp. Cynisch. Heel Shaw.
De huwelijken van Artie Shaw
Zijn persoonlijke leven was net zo turbulent als zijn muziek.
Hij was acht keer getrouwd.
Acht.
Actrice Lana Turner was er één. Ava Gardner was een andere. Twee van de grootste namen van Hollywood. Het ging niet alleen om roem. Het ging over chaos.
In 1983 deed hij nog een laatste ding. Hij leidde een opnieuw gevormd Artie Shaw Orchestra.
Heeft hij de klarinet opgepakt?
De archieven zeggen nee. Hij dirigeerde. Hij speelde niet.
Hij had zijn stuk gezegd. De muziek was vroeger. Het schrijven bleef.
