We wisten dat ze elkaar ontmoetten. DNA zegt het. Homo sapiens en Neanderthalers waren geen vreemden voor ons, zelfs voordat we de planeet overnamen. Maar hoe dichtbij kwamen ze werkelijk?
Een opgraving in Türkiye verandert het verhaal. Het suggereert iets dat veel rommeliger en misschien menselijker is dan simpele concurrentie.
Dezelfde hulpmiddelen. Dezelfde schelpen. Verschillende gezichten.
De plaats is de Üçağızlı-grot. Noord-Turkije. De Levant-corridor. Het knelpunt waar de moderne mens waarschijnlijk vanuit Afrika naar Eurazië stroomde.
Onderzoekers uit Türkiye, Frankrijk en Frankrijk (wacht, laten we eens kijken – ook Japan) begonnen in de sedimentlagen te graven. Wat ze ontdekten was een tijdlijn die elkaar overlapt, of op zijn minst raakt. Neanderthalers waren hier het eerst en arriveerden ongeveer 77.00 jaar geleden. De moderne mens volgde en stapte ongeveer 59.00 jaar geleden binnen.
Hier is het vreemde deel. De mensen veranderden, maar de cultuur niet.
Stenen werktuigen. Jachtstijlen. De manier waarop ze hun spullen droegen. Het bleef hetzelfde, want 20.000 van deze mensen deelden de ruimte, of gaven het stokje door, de tradities bleven bestaan. Het lijkt minder op een invasie en meer op een voortzetting.
Naoki Morimoto van de Universiteit van Kyoto verwoordde het zo. Hij denkt dat de interactie dieper ging dan alleen overleven.
“Ze deelden waarschijnlijk symbolische voorkeuren.”
Niet alleen hetzelfde eten. Het dragen van dezelfde kralen.
De schelpen vertellen de waarheid
Je kunt de slakkenhuizen niet negeren.
In het bijzonder Columbella Rustica. Deze zijn klein. Eetbaar? Nee. Nuttig? Nauwelijks. Het waren sieraden. Sier. Kralen.
Jarenlang gingen archeologen ervan uit dat alleen de moderne mens zich met dit soort ijdelheid bemoeide. Uit het bewijsmateriaal blijkt nu dat Neanderthalers exact dezelfde schelpen verzamelden. Als ze in dezelfde modder aan het graven zijn, op dezelfde herten en wilde zwijnen jagen, en zichzelf versieren met dezelfde in afval veranderden schat… dan moeten ze elkaar gezien hebben.
Hebben ze gepraat? Wij weten het niet. Hebben ze technieken uitgewisseld? Vrijwel zeker.
De onderzoekers dateerden de lagen met behulp van optisch gestimuleerde luminescentie, waarbij ze uitzochten wanneer het sediment voor het laatst de zon zag. Het verankert de tijdlijn stevig. Neanderthalers eerst. Dan wij. Dan een waas van gedeelde gewoonten.
Ismail Baykara van de Gaziantip Universiteit ziet het duidelijk. De technologie is niet gereset. Het stroomde.
“Opmerkelijke continuïteit… consistent met het idee dat deze populaties met elkaar interacteren.”
Geen direct bewijs dat ze in hetzelfde bed sliepen. Of het delen van een maaltijd. Maar de voetafdruk van hun cultuur is niet te onderscheiden.
Waarom is het belangrijk?
Fossielen in de Levant zijn schaars. De rockplaat is vlekkerig. Zo ver terugkijken is als proberen een brief in de mist te lezen.
Maar recente onderzoeken blijven de Neanderthalers uit het stereotype van de ‘grotbewoners’ trekken en hen in complexe sociale netwerken plaatsen. Dit is niet de eerste keer dat onderzoekers deze ‘gedragsuniformiteit’ hebben gezien. Eerdere opgravingen, die dateren van 100.000 jaar geleden, wezen hierop. Nu hebben we het Pleistoceen bewijs.
Het daagt het aardige verhaal uit dat de moderne mens met superieure technologie binnenkwam en de concurrentie wegvaagde.
Misschien ging het nooit om superioriteit.
Misschien was het gewoon samenleven. Een lange, langzame dans van het kopiëren, delen en overlappen van levens voordat het doek uiteindelijk viel. We hebben nog steeds niet alle stukken. Er is meer graafwerk nodig.
Maar de schaal zegt dat de waarheid dichterbij is dan we dachten.
