Het lijkt op een slachtoffer van misbruik. Of misschien een middeleeuwse flagellant.
Een 23-jarige vrouw uit Florida verscheen op de Eerste Hulp met haar rug bedekt met opstaande, boze strepen. Het waren geen blaren. Ook geen peeling. Gewoon duidelijke, zweepachtige vlekken die zich over haar ruggengraat uitstrekken. Ze had ze al twee dagen. Ze jeukten erg.
Spoedeisende hulp had al steroïden geprobeerd. Antihistaminica volgden. Niets hield de verspreiding tegen.
De zoektocht naar een oorzaak
Standaardprocedure betekent het uitsluiten van voor de hand liggende zaken. Eerst de geweldscontrole. Heeft iemand haar geslagen? Ze zei nee. Was ze zichzelf aan het krabben? Nee.
Het team heeft haar systeem gescand. Bloeddruk normaal. Hartslag stabiel. Een kleine koortspiek tot 99,1°F, maar niets gevaarlijks. Geen gezwollen gewrichten. Geen benauwdheid in de keel. De ademhaling was helder. Gastro-intestinale systemen stil.
Ze controleerden op insectenbeten. Geen. Geschiedenis van auto-immuunziekten? Lege lei. Meningitis? Geen stijve nek, geen ernstige hoofdpijn. Nieuwe wasmiddelen of parfums? Er is de laatste tijd niets veranderd.
Het pad werd koud. Tot het avondeten.
Toen ze werd gevraagd wat ze de dag ervoor had gegeten, noemde ze shiitake-paddenstoelen. Ze eet ze de hele tijd. Meestal prima. Maar deze keer ging er iets zijwaarts.
Een middeleeuwse connectie
Het is geen vergif. Tenminste, niet het soort waar je dood aan gaat.
Dit is shiitake-dermatitis. Een bizarre aandoening waarbij de huid reageert op een stof in de paddenstoel genaamd lentinan. In sommige ongelukkige lichamen veroorzaakt lentinan een cascade van cytokines. Die eiwitten vertellen het immuunsysteem om te ontsteken. Het resultaat? Zweepachtige huiduitslag.
De naam komt uit de geschiedenis, niet uit de geneeskunde. Een Japanse onderzoeker genaamd Takehiko Nakamura ontdekte het patroon in 1977. Hij noemde het flagellatendermatitis.
Waarom? Omdat het precies lijkt op de sporen die de Flagellanten hebben achtergelaten. Dit waren middeleeuwse religieuze fanatici die zichzelf publiekelijk met de zweep sloegen. Als bewijs van geloof. De vrouw op bed had niets anders gedaan dan eten koken, maar haar rug vertelde een heel ander verhaal.
Onderzoekers hebben dit eerder in verband gebracht met onvoldoende verhitte paddenstoelen, maar shiitake-variëteiten die in houtblokken worden gekweekt, kunnen een groter risico met zich meebrengen dan op substraat gekweekte paddenstoelen.
Behandeling en nasleep
De Eerste Hulp heeft het niet van de ene op de andere dag opgelost. Ze hielden zich aan hetzelfde spelplan. Hydrocortison crème. Clotrimazol. Orale antihistaminica. Een injectie met corticosteroïden.
Ze gaf ook borstvoeding. Bang dat de gifstoffen in haar melk terecht zouden komen. De artsen stelden haar gerust. Veilig om verder te gaan.
De jeuk verdween. Langzaam. De strepen verdwenen na ongeveer drie weken. Ze ging weer shiitakes eten. Er gebeurde niets. Ooit weer. De medische schrijvers legden niet uit waarom haar lichaam zichzelf slechts die ene keer aanviel. Het is een mysterie. Een vrolijke, vooral.
Hoe zeldzaam is het?
Rare voldoet niet helemaal. Er zijn misschien wel 100 gerapporteerde gevallen in alle wetenschappelijke literatuur. De meeste daarvan gebeuren in Azië. Europa krijgt er een paar. Amerika? Zeer weinig.
Het vinden van een westerling met huidlaesies met zweepslagen is statistisch gezien vreemd. Maar daar ga je. Jij hebt gegeten. Je bent geslagen door de biologie.
